This post has already been read 25 times!
Κλαίρη Μαυρόματου – Χατζηκωντή, Δρ Φυσικών επιστημών
Γάμος και οικογένεια
Ο γάμος είναι ένα μυστήριο της Εκκλησίας. Είναι η ένωση δυο ατόμων, ενός άνδρα και μιας γυναίκας με σκοπό τον σχηματισμό οικογένειας, η οποία θα στεγάσει την συντροφικότητα, την αλληλοστήριξη, και αλληλοσυμπαράσταση στις δυσκολίες της καθημερινότητας, την σεξουαλικότητα, την γέννηση και ανατροφή παιδιών, την περίθαλψη των γερόντων γονέων.
Η οικογένεια συνίσταται κύρια σε σχέσεις. Εξαρτάται δηλαδή από τα πρόσωπα και τις πνευματικές, συναισθηματικές και ψυχολογικές ικανότητές τους να δημιουργούν και να διατηρούν αυτές τις σχέσεις.
Η συζυγική σχέση ολοκληρώνεται πραγματικά όταν ο γάμος θεμελιώνεται πάνω στη Χάρη του Θεού, που είναι η αγάπη, πέραν κάθε άλλης ανθρώπινης. Είναι μεγάλη ενθάρρυνση για τους συζύγους να γνωρίζουν ότι η αγάπη τους όχι μόνο τους δίνει τη δυνατότητα να κάνουν πλουσιότερη τη ζωή τους, αλλά τους ανοίγει και το δρόμο που τους φέρνει πιο κοντά στη Βασιλεία του Θεού. Η συντροφικότητα και η αγάπη που μπορούν οι δυο σύζυγοι να βιώσουν μέσα στο γάμο είναι ένας ευλογημένος τρόπος να υπηρετήσουν τον Θεό. Δεν μπορούμε να έχουμε καλή σχέση με το Θεό αν παραμελούμε την συζυγική μας σχέση. Καθώς πλησιάζουμε το Θεό και νοιώθουμε ότι μας έχει αποδεχθεί, αποδεχόμαστε με την σειρά μας τον εαυτό μας πρώτα και μετά τους άλλους, με πρώτο τον σύζυγο. Έτσι δοκιμάζουμε τη χαρά της γνήσιας κοινωνίας που αποτελεί πρόγευση του Παραδείσου.
Οι Πατέρες που έγραψαν για την ευθύνη των γονέων, μίλησαν πρώτα για την ευθύνη της συζυγίας. Στην Ελληνική πραγματικότητα, που παρατηρείται και σε άλλες Μεσογειακές χώρες, η οικογένεια είναι παιδοκεντρική. Αυτό σημαίνει ότι το παιδί γίνεται σκοπός ζωής και τα περισσότερα στην οικογένεια περιστρέφονται γύρω του. Αυτή η πραγματικότητα είναι λανθασμένη, και είναι από τις βασικές στρεβλώσεις που δημιουργούν τα προβλήματα που εντοπίζονται στους κύκλους της οικογένειας.
Ακολουθία του γάμου
Αν προσέξουμε καλύτερα την ακολουθία του γάμου, παρατηρούμε ότι υπάρχει περισσότερη μέριμνα για το ζευγάρι, παρά για τα παιδιά. Οι ευχές οι περισσότερες αφορούν το ζευγάρι, και πώς αυτό θα οδηγηθεί στην βασιλεία του Θεού μέσω της υγιούς συζυγίας. Αυτό μας δείχνει ότι πράγματι η ουσία του γάμου ξεκινά και πηγάζει από την εν Θεώ ένωση των συζύγων. Η συζυγία είναι η πρώτη ιδιότητα που χαρακτηρίζει τον άνδρα και τη γυναίκα που έρχονται σε κοινωνία γάμου. Η ιδιότητά τους ως γονείς δεν υφίσταται ακόμα. Ίσως έρθει, ίσως όχι. Είναι η δεύτερη ιδιότητα στην οικογενειακή σχέση.
Συζυγοκεντρική ή παιδοκεντρική οικογένεια;
Στη θεολογία των Πατέρων η οικογένεια είναι συζυγοκεντρική και αυτό θα έπρεπε να είναι το πρότυπο της σημερινής οικογένειας. Μια συζυγία που θεμελιώνεται στην αγάπη που φθάνει μέχρι τη θυσία, την ομόνοια, την αρμονία, την ταπείνωση. Η συζυγία μέσα στην εκκλησιαστική ζωή είναι δημιουργία και βαθειά πλήρωση του ανθρώπου και ο γάμος είναι ο χώρος άσκησης της ζωής μας ως αγάπης.
Ο προορισμός του γάμου δεν είναι μόνο για να γεννηθούν παιδιά, αλλά για να οδεύσουμε μέσα από τη βίωση του μυστηρίου του Γάμου στη Βασιλεία του Θεού.
Ωστόσο, όπως είπαμε και πιο πάνω, σήμερα η ελληνική οικογένεια έχει αποκλίνει και από συζυγοκεντρική έχει μετατραπεί σε παιδοκεντρική. Το ζευγάρι, ενώνεται κυρίως μέσω των παιδιών του, ξεχνώντας την πρωταρχική ευθύνη της συζυγίας. Η ατεκνία είναι στίγμα, ο γάμος παραμελείται, και πολλοί γάμοι καταρρέουν λόγω της ατεκνίας. Ο γάμος δεν έχει την πρέπουσα σημασία. Ο σύζυγος που γίνεται πατέρας δεν σκέπτεται ότι είναι ο γάμος που του έδωσε τη δυνατότητα της τεκνοποιίας, συνεπώς οφείλει να δίνει στο γάμο του την αξία που του πρέπει.
Οι συνέπειες της παραμέλησης του γάμου στους συζύγους είναι σημαντικές:
Α) Δημιουργείται συναισθηματική πείνα. Ο πεινασμένος από την συζυγική παραμέληση γονιός προσπαθεί να καλύψει την συναισθηματική του πείνα με την προσκόλληση στο παιδί.
Β) Προκαλείται σύγκρουση, και μετά θυμός και μνησικακία διότι οι σύζυγοι στέκονται σ’ αυτά που τους λείπουν και όχι σε αυτά που έχουν. Και μάλιστα δημιουργείται φαύλος κύκλος συναισθηματικού ελλείμματος, σύγκρουσης, θυμού, με αποτέλεσμα συχνά να στρέφονται για συναισθηματική κάλυψη στα παιδιά, που «χρησιμοποιούν» ως υποκατάστατα. Η συναισθηματική πείνα μπορεί να καλύπτεται και παρηγορείται προς στιγμή, αλλά η σχέση δεν θρέφεται!
Γ) Οδηγούν σε εθισμό (δεν ξεχνάμε ότι οι εθισμοί εμφανίζονται όταν κάτι δεν πάει καλά συναισθηματικά). Στον εθισμό, τρώμε χωρίς να πεινάμε, «βλέπουμε» τηλεόραση χωρίς να βλέπουμε, περνάμε χρόνο πολύ στο διαδίκτυο, χωρίς αντικειμενικό σκοπό, κλπ. Όλα αυτά σημαίνουν ότι υπάρχει συναισθηματικό κενό. Οι εθισμοί ανθίζουν σε κενά. Σε αυτές τις περιπτώσεις επιτείνεται η προσκόλληση στα παιδιά, ως εθισμός.
Δ) Προσκόλληση στα παιδιά. Όταν οι σύζυγοι δεν είναι ικανοποιημένοι από τον γάμο τους, προσκολλώνται στα παιδιά τους, διότι τα βλέπουν ως υποκατάστατο της σχέσης τους.
Συνεπώς η παραμέληση της συζυγίας βλάπτει και δεν ωφελεί ούτε τους συζύγους, ούτε τα παιδιά. Διότι ούτε οι σύζυγοι και γονείς, (με την διπλή τους ιδιότητα) έχουν αναπτύξει γέφυρες σταθερότητας στην σχέση τους, αλλά και τα παιδιά τους επιβαρύνουν με το κενό της ζωής τους.
ΠΑΙΔΟΚΕΝΤΡΙΚΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ Έλλειψη χαράς, Διακρίσεις μεταξύ των παιδιών (ο κάθε γονιός προσκολλάται σε ένα παιδί), Οι σύζυγοι μένουν μετέωροι μετά την αναχώρηση των παιδιών, Αυξάνεται ο κίνδυνος εξωσυζυγικών σχέσεων
ΥΓΙΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ Συναισθηματική πληρότητα, Ο γάμος γίνεται υπόδειγμα για τα παιδιά (διαφημίζουμε το γάμο με την στάση μας) , Οι σύζυγοι εμβαθύνουν στο γάμο με το πέρασμα του χρόνου και προκύπτει βαθιά αγάπη και πληρότητα
4. Τι μπορούμε να κάνουμε;
Τι μπορεί να γίνει ώστε να έχουν οι σύζυγοι έναν υγιή γάμο, που θα τους δώσει πληρότητα και στα παιδιά υγιή ανεξαρτησία;
1. Να καλλιεργήσουν τον έρωτα ώστε να μετατραπεί σε αγάπη. Ο έρωτας είναι η «ώθηση» για να ενωθούν δυο άτομα, και να φθάσουν στο γάμο. Χωρίς έρωτα ίσως δεν θα ένωναν τις ζωές τους. Ο έρωτας όμως δεν διαρκεί για πάντα. Αν στηριχθούν οι άνθρωποι μόνο στον έρωτα, όταν αυτός περάσει και δεν υπάρχει κάτι να τους ενώνει, και δεν εξελιχθεί ο έρωτας σε αγάπη, τότε ίσως η σύζευξη διαλυθεί. Συνεπώς η πρώτη μέριμνα είναι η καλλιέργεια της σχέσης ώστε ο έρωτας να μετατραπεί σε κάτι διαχρονικό και υψηλότερο, που είναι η αγάπη.
2. Αυτή η αγάπη, δεν είναι όμως στατική. Πρέπει να ανανεώνεται, να εμπλουτίζεται και να εμβαθύνεται. Να δουλέψουν οι σύζυγοι από κοινού στο να κατανοούν ο ένας τον άλλον, να ανταποκρίνονται ο ένας στις επιθυμίες του άλλου, να υπάρχει συνεννόηση, και να καλλιεργήσουν την ενσυναίσθηση.
3. Να αναθρέψουν και να προετοιμάσουν τα παιδιά τους με την προοπτική της αναχώρησης. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει οι γονείς να βοηθήσουν το παιδί στην ανατροφή του, ώστε να αποκτήσει εκείνες τις δεξιότητες που θα του επιτρέψουν να χειριστεί την ελευθερία του όταν μεγαλώσει. Με την αγάπη τους να το βοηθήσουν να αποκτήσει αυτοεκτίμηση και εμπιστοσύνη στον Θεό. Να αισθανθεί το παιδί ότι η γονεϊκή οικογένεια είναι το εφαλτήριο για να προχωρήσει στη ζωή του και όχι το αγκίστρι που το κρατάει δέσμιο. Αυτή είναι μεγάλη προσπάθεια που θέλει γνώση από πλευράς των γονέων και πολύ προσοχή.
4. Να προετοιμαστούν οι ίδιοι για την αναχώρηση των παιδιών από την φωλιά τους για να μην υποστούν το «σύνδρομο της άδειας φωλιάς». Αυτό μπορεί να γίνει με το να καλλιεργήσουν όλα τα χρόνια του γάμου τους την ανεξαρτησία τους ως άτομα. Να φροντίσουν τον εαυτό τους, την υγεία τους σωματική και ψυχική, να καλλιεργήσουν τα ενδιαφέροντά τους, πέραν των παιδιών, να έχουν δραστηριότητες, ωραίες φιλικές συναναστροφές.
Γενικά μιλώντας, η ζωή των γονιών δεν μπορεί και δεν πρέπει να «δικαιώνεται» μέσα από την ζωή των παιδιών. Δεν θέλει βέβαια κανείς γονιός να κάνει παιδιά ψυχικά ανάπηρα να ζήσουν τη δική τους ζωή, αρκετοί όμως μπορεί να μην κατανοούν ότι με τον τρόπο τους προσκολλώνται στα παιδιά και τα εμποδίζουν από μια ζωή γεμάτη και παραγωγική. Όταν τα παιδιά αναχωρήσουν από την οικογενειακή εστία, οι γονείς είναι ωραίο να ξαναβρίσκονται σαν δυο άτομα, και να καλύπτουν το κενό της παιδικής απουσίας με την πολύπλευρη ανάπτυξη της συζυγικής σχέσης, ώστε να μην παραμένει κενό με όλα τα αρνητικά που μπορεί να συνεπάγεται αυτό.
«Στον γάμο προηγείται η συζυγία ή τα παιδιά;», η Ορθόδοξη Παράδοση θέτει ως θεμέλιο πρώτα την συζυγική ενότητα, μέσα από την οποία έρχονται και ανατρέφονται τα παιδιά.
Η Αγία Γραφή λέει:
«Ἕνεκεν τούτου καταλείψει ἄνθρωπος τὸν πατέρα καὶ τὴν μητέρα καὶ προσκολληθήσεται πρὸς τὴν γυναῖκα αὐτοῦ, καὶ ἔσονται οἱ δύο εἰς σάρκα μίαν» (Γεν. 2:24, επίσης στο Ματθ. 19:5).
Βλέπουμε ότι ο Θεός πρώτα ιδρύει την ένωση των δύο προσώπων και έπειτα την οικογένεια. Η Εκκλησία διδάσκει ότι ο γάμος είναι μυστήριο εν Χριστώ, εικόνα της σχέσεως Χριστού και Εκκλησίας.
Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος τονίζει ότι ο σύζυγος και η σύζυγος καλούνται πρώτα να γίνουν «μία ψυχή», με αγάπη, θυσία και αλληλοϋποστήριξη. Τα παιδιά είναι ευλογία του Θεού, αλλά δεν αντικαθιστούν το μυστήριο της συζυγικής κοινωνίας.
Δεν τίθεται βέβαια το θέμα ως ανταγωνισμός — «ή ο/η σύζυγος ή τα παιδιά». Η σωστή ορθόδοξη τοποθέτηση είναι:Πρώτα ο Χριστός.
Μετά η ενότητα των συζύγων μέσα στον Χριστό. Και μέσα σε αυτή την ενότητα ανατρέφονται τα παιδιά.
Όταν η συζυγική σχέση τραυματίζεται επειδή όλα περιστρέφονται μόνο γύρω από τα παιδιά, συχνά αδυνατίζει το ίδιο το θεμέλιο της οικογένειας. Αντίθετα, όταν τα παιδιά βλέπουν πατέρα και μητέρα να αγαπιούνται, να συγχωρούνται και να προσεύχονται μαζί, αυτό γίνεται η βαθύτερη παιδαγωγία.
Ο Άγιος Βασίλειος ο Μέγας υπογραμμίζει ότι η οικογένεια γίνεται «κατ’ οίκον Εκκλησία» όταν υπάρχει κοινή πορεία προς τον Θεό.
Πρακτικά μέσα στον γάμο βοηθούν:
🍯 Η κοινή προσευχή του ζευγαριού, έστω και λίγα λεπτά την ημέρα.
🍯Ο χρόνος όπου οι σύζυγοι μιλούν πραγματικά μεταξύ τους.
🍯Να μην χρησιμοποιούνται τα παιδιά ως κέντρο όλων των αποφάσεων.
🍯Κοινή συμμετοχή στη Θεία Λειτουργία και στα Μυστήρια, όταν είναι δυνατόν
Στην επιστολή προς Εφεσίους 5:21–33 αναφέρεται η σχέση των δυο συζύγων εν Χριστώ.
Παρακάτω ο π. Ευαγγελος μιλάει ξεκάθαρα για το θεμα
