This post has already been read 9 times!
Οι αρχαίες ελληνικές εφευρέσεις που χρησιμοποιούμε ακόμη και σήμερα
Όταν σκεφτόμαστε την αρχαία Ελλάδα, το μυαλό μας πηγαίνει σχεδόν αυτόματα στη φιλοσοφία, στη μυθολογία, στην τέχνη και στις μεγάλες μάχες. Συχνά ξεχνάμε ότι οι πρόγονοί μας ήταν και εξαιρετικοί μηχανικοί και εφευρέτες. Πολλές από τις ιδέες τους ζουν ακόμη γύρω μας, άλλοτε αυτούσιες και άλλοτε σε εξελιγμένη μορφή.
Η μέτρηση του χρόνου
Σήμερα κοιτάμε το κινητό για να δούμε την ώρα. Οι αρχαίοι έπρεπε να κοιτάξουν τον ήλιο. Η κατάσταση άλλαξε με τον Κτησίβιο τον Αλεξανδρινό, ο οποίος βελτίωσε το υδραυλικό ρολόι (κλεψύδρα) και το έκανε πιο ακριβές και αυτόματο. Η ιδέα να «αυτοματοποιείς» τον χρόνο με έναν μηχανισμό ξεκίνησε εκεί.
Ο μοχλός και η δύναμη της φυσικής
Ο Αρχιμήδης διατύπωσε την αρχή του μοχλού: ένα άκαμπτο αντικείμενο που περιστρέφεται γύρω από ένα υπομόχλιο μπορεί να πολλαπλασιάσει τη δύναμή μας. Με τον ίδιο ορισμό διδάσκεται ο μοχλός ακόμη και σήμερα στα σχολεία. Τον συναντάμε παντού, από το λοστό και το ψαλίδι μέχρι τη μπάρα του γερανού. Στον Αρχιμήδη αποδίδεται και ο κοχλίας, μια σπείρα μέσα σε κύλινδρο που ανεβάζει νερό. Παραλλαγές του χρησιμοποιούνται ακόμη στην άρδευση και στη βιομηχανία.
Ο πρώτος «υπολογιστής»
Ο μηχανισμός των Αντικυθήρων είναι ίσως το πιο εντυπωσιακό εύρημα της αρχαίας τεχνολογίας. Πρόκειται για μια σύνθετη διάταξη από οδοντωτούς τροχούς που υπολόγιζε τις κινήσεις του Ήλιου και της Σελήνης και προέβλεπε εκλείψεις. Θεωρείται ο αρχαιότερος γνωστός αναλογικός υπολογιστής. Κανείς δεν ξέρει πώς χάθηκε η τεχνογνωσία, αλλά η ιδέα του μηχανισμού που «κάνει υπολογισμούς» είναι ο μακρινός πρόγονος των σημερινών υπολογιστών.
Ο Ήρων και οι πρώτες «έξυπνες» συσκευές
Ο Ήρων ο Αλεξανδρινός έμεινε γνωστός για εφευρέσεις που ακούγονται εξαιρετικά μοντέρνες:
- Ο αυτόματος πωλητής. Όταν έριχνες ένα νόμισμα, ο μηχανισμός άφηνε να τρέξει μια ποσότητα αγιασμένου νερού. Είναι ο πρόγονος των σημερινών μηχανημάτων αυτόματης πώλησης.
- Η αιολόσφαιρα. Μια σφαίρα που περιστρεφόταν με την πίεση του ατμού. Θεωρείται από τις πρώτες μηχανές που αξιοποίησαν τον ατμό.
- Αυτόματες πόρτες και συστήματα συναγερμού. Λειτουργούσαν με νερό, αντίβαρα και πνευματικούς μηχανισμούς.
Ο γεωμετρικός τρόπος σκέψης
Στη Σάμο, ο Ευπαλίνος σχεδίασε στον 6ο αιώνα π.Χ. ένα υδραγωγείο. Για να το κατασκευάσει, άνοιξε μια σήραγγα σχεδόν ένα χιλιόμετρο από τις δύο πλευρές του βουνού, με βάση τη γεωμετρία. Οι δύο ομάδες συναντήθηκαν στη μέση. Τα μαθηματικά των Ελλήνων, από τον Πυθαγόρα ως τον Ευκλείδη, αποτελούν ακόμη τη βάση της γεωμετρίας που διδασκόμαστε στο σχολείο και που χρησιμοποιούν οι μηχανικοί και οι αρχιτέκτονες.
Η πόλη, τα κτίρια και οι κίονες
Σχεδόν κάθε μεγάλη πόλη του δυτικού κόσμου έχει δείγματα ελληνικής αρχιτεκτονικής στα δημόσια κτίριά της. Οι δωρικοί, ιωνικοί και κορινθιακοί κίονες στηρίζουν ακόμη προσόψεις θεάτρων, δικαστηρίων και κυβερνητικών κτιρίων σε όλο τον κόσμο. Το αρχαίο θέατρο πρόσφερε επίσης έξοχη ακουστική, που σπάνια πετυχαίνουμε και σήμερα.
Δημοκρατία και δικαιοσύνη
Η πιο γνωστή «εφεύρεση» δεν είναι μηχανική, είναι πολιτική: η δημοκρατία. Οι Αθηναίοι έφτιαξαν και ένα όργανο για να κληρώνουν δικαστές, το κληρωτήριο, ώστε η επιλογή να είναι τυχαία και δίκαιη. Η ιδέα των ενόρκων που δικάζουν συμπολίτες τους έχει τις ρίζες της εκεί. Οι σημερινοί ένορκοι είναι συνήθως 12 και στην αρχαία Αθήνα ήταν πολύ περισσότεροι, αλλά η λογική της συμμετοχής των πολιτών στη δικαιοσύνη παραμένει ίδια.
Οι ανέσεις της καθημερινότητας
Οι αρχαίοι Έλληνες φρόντιζαν και την άνεση. Στα πλούσια σπίτια υπήρχαν ιδιωτικά λουτρά και κάτι που θυμίζει ντους. Για τη θέρμανση χρησιμοποιούσαν συστήματα κάτω από το δάπεδο, πρόγονο της σημερινής ενδοδαπέδιας θέρμανσης που θεωρούμε πολυτέλεια.
Η ιατρική και η επιστημονική σκέψη
Ο Ιπποκράτης έβαλε τα θεμέλια μιας ιατρικής που βασιζόταν στην παρατήρηση και όχι στις δεισιδαιμονίες. Ο Ιπποκρατικός όρκος παραμένει σύμβολο της ιατρικής δεοντολογίας. Η ίδια λογική της παρατήρησης και της εξήγησης με λόγο οδήγησε στη φιλοσοφία, στην αστρονομία και στη λογική του Αριστοτέλη.
Κλείνοντας
Οι αρχαίοι Έλληνες δεν είχαν ηλεκτρισμό ή ισχυρά εργαλεία. Είχαν περιέργεια, παρατηρητικότητα και τη διάθεση να ρωτούν «πώς λειτουργεί αυτό;». Γι’ αυτό πολλές από τις ιδέες τους μάς συνοδεύουν ακόμη, από το ρολόι στον τοίχο μέχρι τον υπολογιστή μπροστά μας.
ultragreek.com
