Οι άγγελοι. Από τον Όσιο Εφραίμ τον Κατουνακιώτη

Μέρος 1ο: Η δημιουργία και τα τάγματα των Αγγέλων (Σελ. 212-213)

– Τα αγγελικά τάγματα δημιουργήθηκαν όλα μαζί ή ξεχωριστά, το ένα μετά το άλλο, όπως ο υλικός κόσμος;

– Ο Θεός θα μπορούσε μ’ έναν Του λόγο να δημιουργήσει όλες μαζί τις ουράνιες λεγεώνες και να τις παρατάξει γύρω από τον φοβερό θρόνο Του. Προτίμησε, όμως, να τις δημιουργήσει διαδοχικά, όπως ακριβώς και τα ορατά δημιουργήματα αυτού του κόσμου. Έτσι, λοιπόν, έκανε πρώτα τα Χερουβείμ, τα Σεραφείμ και τους Θρόνους, έπειτα τις Κυριότητες, τις Εξουσίες και τις Δυνάμεις, και τέλος τις Αρχές, τους Αγγέλους και τους Αρχαγγέλους. Αρχηγοί των χιλιάδων και μυριάδων ουράνιων δυνάμεων είναι ο Μιχαήλ, ο Γαβριήλ, ο Ουριήλ, ο Ραφαήλ και ο Σαμαήλ. Ο τελευταίος είναι ο Εωσφόρος, που έπεσε από τον ουρανό κι έγινε σατανάς, διάβολος. Δεν έπεσε, ο ανόσιος, επειδή δεν προσκύνησε τον Αδάμ, όπως λένε μερικοί, μιας και ο άνθρωπος δεν είχε πλαστεί ακόμα. Έπεσε επειδή φθόνησε τη δόξα του Κυρίου και σκέφτηκε να συστήσει δικό του βασίλειο μαζί με τους άλλους αγγέλους, που αποστάτησαν μαζί του. «Θα στήσω τον θρόνο μου… πάνω από τα σύννεφα», είπε με αλαζονεία, «και θα γίνω όμοιος με τον Ύψιστο!». Γι’ αυτό ο Θεός τον γκρέμισε από τον ουρανό μαζί με όλη τη στρατιά του. Στη θέση τους θα ανέβουν οι άνθρωποι που θα σωθούν. Αυτοί θα αναπληρώσουν το δέκατο τάγμα των αγγέλων. Οι ουράνιες δυνάμεις, που δημιούργησε ο Θεός, είναι τόσο πολλές, ώστε με ανθρώπινα μέτρα είναι αδύνατο να υπολογιστούν. Ο Κύριος, την ώρα της συλλήψεώς Του από τους Ιουδαίους στη Γεθσημανή, είπε χαρακτηριστικά στον απόστολο Πέτρο: «Θα μπορούσα να φέρω εδώ περισσότερες από δώδεκα λεγεώνες αγγέλων».

Μέρος 2ο: Ακόμη και οι άγγελοι επιθυμούν να μαθαίνουν (Σελ. 244)

Και αν όλοι οι υπερκόσμιοι άγγελοι και ολόκληρη η ουράνια ιεραρχία των ασωμάτων νόων δεν αδιαφορούν για την δυνατότητά τους για γνώσι των θείων πραγμάτων, αλλά επιθυμούν, φλεγόμενοι από σαν από κάποιο φλογερό και διακαή έρωτα, να μαθαίνουν πάντοτε τα υψηλότερα και υπερφυσικώτερα μυστήρια και να φωτίζωνται με τις τρανώτερες ελλάμψεις του Θεού, καθώς για αυτά μεγαληγορεί ο μυσταγωγός των αγγελικών ιδιοτήτων Διονύσιος λέγοντας «Δεν πρέπει να αμελούμε την δυνατότητα των θείων γνώσεων που είναι στην διάθεσί μας. Και σε αυτό μας έπεισαν, όχι μόνο η φυσική έφεσι των νόων, που πάντοτε λαχταρούν ερωτικά την δυνατή θεωρία των υπερφυών, αλλά και η ίδια η άριστη διάταξι των θείων θεσμών» (Περί θείων ονομάτων κεφ. γ΄)· αν λοιπόν επιθυμούν να μαθαίνουν με τόσο έρωτα οι άγγελοι, τα άυλα εκείνα πνεύματα, από τα οποία ο κατώτερος είναι πιο σοφός από όλους μαζί τους σοφούς και διδασκάλους των ανθρώπων· γι’ αυτό είπε πάλι ο μέγας Διονύσιος: «Και από τους εσχάτους ακόμη αγγέλους, οι καλλίτεροι από τους θεολόγους μας υστερούν», πόσο περισσότερο ασύγκριτα, πρέπει να μην αδιαφορούν για την γνώσι των θείων πραγμάτων, αλλά να την μαθαίνουν από τις θείες Γραφές οι άνθρωποι, που είναι συνδεδεμένοι με το σώμα και την ύλη; Οι άνθρωποι που έχουν συνυφασμένη με την φύσι τους την αγνωσία;

Μέρος 3ο: Ο Φύλακας Άγγελος (Σελ. 368-371)

«Γέροντα, προ ολίγου μας μιλήσατε για τους αγίους Αγγέλους, οι οποίοι παρεμβαίνουν στη ζωή μας και μας βοηθούν. Οι Άγγελοι, όπως γνωρίζουμε, είναι «λειτουργικά πνεύματα», που αποστέλλονται, για να επιτελούν κάποια “διακονία”. Βρίσκονται μάλιστα σε άμεση επικοινωνία με τον Θεό (Ματθ. 18, 10). Η Εκκλησία μας στη θεία Λειτουργία ζητεί από τον Κύριο “Άγγελον ειρήνης, πιστόν οδηγόν, φύλακα των ψυχών και των σωμάτων ημών”.

Θα μας πείτε λοιπόν δυο λόγια για τον φύλακα Άγγελο;».

«Όταν ο άνθρωπος είναι μικρός και βαπτισθεί και γίνει χριστιανός, του δίνεται από τον Θεό ένας Άγγελος, ως φύλακας της ψυχής του, ο οποίος τον σκεπάζει από τις παγίδες του διαβόλου και τον βοηθεί στη ζωή του, ώστε στο τέλος να σωθεί.

Από τα διάφορα οράματα, τις διάφορες εμφανίσεις που έχουν κάνει οι Άγγελοι στους ανθρώπους, ξέρουμε ότι, αφ’ ότου γεννηθεί ο άνθρωπος μέχρι που να πεθάνει, είναι μαζί του ο άγιος Άγγελος. Τώρα, μετά θάνατον, δεν γνωρίζουμε τι γίνεται. Γι’ αυτήν την λεπτομέρεια, εάν δηλαδή και μετά τον θάνατον ο άγιος Άγγελος βοηθεί τον αποθανόντα άνθρωπο. Αυτήν την πληροφορίαν δεν την έχω συναντήσει πουθενά. Πέραν του θανάτου δεν έχουμεν ιδέα. Διότι κανένας Άγιος δεν αναφέρει ότι ο Άγγελος μετά θάνατον βοηθεί τον άνθρωπον, που είχε ως φυλασσόμενόν του εδώ στη γη.

Αυτό που γνωρίζουμε είναι ότι ο άγιος Άγγελος, ο φύλακας Άγγελος, είτε με διάφορους λογισμούς, είτε με τη σκέπη του, είτε με όποιον τρόπο γνωρίζει αυτός, βοηθεί τον άνθρωπο, εφ’ όσον ζει. Έχουμε μάλιστα παραδείγματα από αγίους Πατέρας που τους εμφανιζόταν ο Άγγελος. Ναι, τους έβλεπαν, τους έβλεπαν τους Αγγέλους και τους επέλυαν διάφορα προβλήματά τους. Τους ερωτούσαν… όπως εγώ εσάς τώρα. Γι’ αυτό στην προσευχή μας πρέπει να είναι βασικό αίτημα η επίκληση του αγίου Αγγέλου.

Είναι μια ιδιαιτέρα προσευχή για τον άγιο Άγγελο στο “Απόδειπνον”, “ευχή εις τον Άγγελον φύλακα”: “Άγιε Άγγελε, ο εφεστώς της αθλίας μου ψυχής και ταλαιπώρου μου ζωής, μη εγκαταλίπης με τον αμαρτωλόν… κράτησον της αθλίας και παρειμένης χειρός μου, και οδήγησόν με εις οδόν σωτηρίας. Ναι, άγιε Άγγελε του Θεού, ο φύλαξ και σκεπαστής της αθλίας μου ψυχής και του σώματος…”.

Οι Άγγελοι ούτε κοιμούνται, ούτε τρώνε, ούτε εργοχειρούν, ούτε έχουν μέριμνες. Τι κάνουν; Υμνολογούν αενάως τον Θεό.

Όπως ένας άνθρωπος βλέπει έναν άλλον άνθρωπο που κάνει ένα καλό και χαίρεται, έτσι και ο άγιος Άγγελος, όταν μας βλέπει να κάνουμε ένα καλό χαίρεται κι αυτός. Όταν σου ειπεί ένας άνθρωπος έναν λόγον πικρόν και συ δεν του αντιμιλήσεις, αλλά τον υπομένεις, εκείνη την ώρα άγιος Άγγελος σε στεφανώνει αοράτως με ολόχρυσο στεφάνι.

Όταν ο άγιος Άγγελος μας βλέπει και κάνουμε κακό, λυπείται κι εκείνος και εντείνει έτι περισσότερο την προσευχήν του στον Θεό για να μας επισκιάσει η Χάρις… Ο άγιος Άγγελος εντείνει όλη τη δύναμη. Εφόσον τάχτηκε από τον Θεό να είναι φύλακας στην τάδε ψυχή, όλη τη δύναμή του βάζει. Είτε με επεισόδια, είτε και με όνειρα, είτε με πράξεις, με λογισμούς να την επαναφέρει εις την ευθεία οδό, να την προστατέψει και να την σκεπάσει.»